خطايى ، على اكبر
264
خطاى نامه ( شرح مشاهدات سيد على اكبر خطائى معاصر شاه اسماعيل صفوى در سرزمين چين )
بو منوال اوزره اوج ايلق طولى و بر ايلق عرضى بر جانبى درياى مشرقه و بر جانبى درياى غربيه متصل خندق و ديوار چكهرك و ايچنى شهر و حصار بنا ايدوب اول قرن دخى عمرلرينى انك بناسنه صرف ايلديلر قرن ثالث دخى اسلوب سابق اوزره خندق و ديوار و حصار و شهر اعمار و انشاسنه بذل مقدرت ايلديلر و لكن بو قرنده صحرا خلقى چوغالوب بعض و عداوت اظهار ايتملريله جنك و جدال و حرب و قتال لازمكلدى قرن رابعده اهل چينك اول قسم ولايتنه قلماق نام صحراييلر مستولى اولوب وطن ايتمشلر ايدى و اول قومى اول دياردن ازاله ايتمك لازمكله نجه يوزبيك لشكر مهيا تدارك ايدرك جميع مصارف خاقان جانبندن اولوب هيج بر جزئى نسنهيى بازاردن المغه احتياج اولمدى و فى زماننا هذا انده حاضر اولان معتمد عليه مسافرلردن منقولدر كه اول لشكر و تهيه و تداركلرينك بعضى صورتنى مشاهده ايلدك از جمله اتفاق بريره حصار انشا ايتمكه كتديلر بيحد و عد عربهلره بيل و كولنك و قازمه و كورك و طوب و تفنك و سائر اسلحهء جنك يوكلتديلر كه عسكرك اطرافنده كويا شهرلردر كه روان اولورلر و قلماق خلقى بيلديلر كه مكان و وطنلرينه طمع ايدوب كلورلر و اول قومك خطاييلر ايله جنك و جدالده مقاومت ايده مزلر زيرا قلماق قومنك تير و كماندن غيرى الات حربلرى اولميوب و اوقلرنيك پيكانى دخى اغجدندر و اتلرينك نعلى كذلك طعام پشر دكلرى ظرفلريدخى اغاجدندر زيرا ولايتلرنده دمر و باقرمعدنى يوقدر و طعام پشيرهجك اولدقلرنده اول اغاجدن اولان دستلرينك ايچنه ات ايله صويى قويوب بعده وافر طاشلرى اتشده قزديروب ايچنه براغورلر اول حرارتدن اتلرى پشروب و اول طعاملرينه تركى جوش ديرلر و اهل قلماقك البسهلرى سموررندر قيش كوركنى ايچنه يازين طشره سنه كيرلر و پستر و بالينلرى قيون دريسندن و لباس و قميصيلرى دخى قون يوكندن اكررلر و ايكنه عندلرنده شويله قيمتلودر كه بر ايكنهيى بر قيونه صاتون الورلر و قلماقده ات و دوه و قيون و سائر بهايمك حسابى يوقدر و اكللرى اهو و صحرايىات و دوه در كه انلر كدخى حد و حسابى يوقدر و خطاييلرك قلماق مالنه طمعلرى يوقدر الا يرلرينه طمع ايدرلر كه اراضيلرى غايت منبت و لطيفدر برجرببنده برشنك زراعتدن سائر ديار ده اولان قرق شنك مقدارى غله حاصل اولور چون يرلرندن بعضيسنه قصد ايتدكلرنده اسلوب مذكور او زره تدارك ايدوب بيحساب عسكرله اول محله